به قلم و اندیشه مهدی پیام روانشناس و مدرس دانشگاه:
به گزارش پایگاه خبری تحلیلی خبرآوران، مدتی است پدیده خودکشی درکشور ما یک روندی صعودی گرفته وهرروز چندین خودکشی در اقصی نقاط کشوراتفاق می افتد.بخصوص در شهرستان گچساران که از نزدیک شاهد خودکشیهای زیادی هستیم. دراین نوشتار سعی خواهد شد مطالبی جهت آگاهی مسئولین و خانواده ها و وظایفشان در برابر این پدیده اجتماعی بیان شود.
خودکشی یعنی عملی که شخص برای معدوم کردن خود ،درحالی که اختیار مرگ و زندگی را دارد وبه لحاظ اخلاقی نیز به انجام ان موظف نیست تعریف می شود.ازآنجایی که خودکشی پیوستگی نزدیکی با مسائل وشرایط اجتماعی دارد.وبه عبارتی ان را می توان یک پدیده اجتماعی قلمداد کرد که حاصل جمع شدگی عوامل گوناگون مانند تاثیرات خانوادگی، اجتماعی(اقتصادی،کاری ، قانونی وتحصیلی و……) ،دینی و همه واقعیتهای اجتماعی مثل درهم ریختگی قوالب یا ازهم پاشیدگی نظام اجتماعی وگسستگی روابط اجتماعی ودرنتیجه احساس تنهایی ومطرود بودن فرد دانست.
خودکشی یعنی عملی که شخص برای معدوم کردن خود ،درحالی که اختیار مرگ و زندگی را دارد وبه لحاظ اخلاقی نیز به انجام ان موظف نیست تعریف می شود.ازآنجایی که خودکشی پیوستگی نزدیکی با مسائل وشرایط اجتماعی دارد.وبه عبارتی ان را می توان یک پدیده اجتماعی قلمداد کرد که حاصل جمع شدگی عوامل گوناگون مانند تاثیرات خانوادگی، اجتماعی(اقتصادی،کاری ، قانونی وتحصیلی و……) ،دینی و همه واقعیتهای اجتماعی مثل درهم ریختگی قوالب یا ازهم پاشیدگی نظام اجتماعی وگسستگی روابط اجتماعی ودرنتیجه احساس تنهایی ومطرود بودن فرد دانست.
خودکشی در اسلام حرام وزشت شمرده شده است.در احادیث مختلف آمده است هرکس با هر وسیله ای که خودکشی کند خداوند باهمان وسیله او را در آخرت مجازات خواهد کرد.
خودکشی برسه نوع تقسیم می شود
خودکشی موفق :افرادی که به طورجدی خودکشی می کنند وبه زندگی خود پایان می دهند.
خودکشی ناموفق: افرادی که به هرطریقی اقدام به خودکشی می کنند ولی نجات می یابند.
خودکشی خاموش یا خودکشی محترمانه: آمار این نوع خودکشی بسیار بالاست.دراین مورد فرد باجودت اگاهی از انجام بعضی رفتار ها وعادات که می داند سرانجام باعث عارضه جسمی یا معلولیت یا مرگ می شود آن رفتار یا عادات خاص را انجام می دهد.مثل اعتیاد سیگار کشیدن و….
علل عمده خودکشی که پژوهش معتبر نشان میدهند:
در منابع دینی و تجربی علل و عوامل بسیاری در سطوح مختلف فردی، اجتماعی و خانوادگی، برای خودکشی مطرح شده است، برخی از این علتها عبارت است از: احساس پوچی، اعتیاد، شهوترانی و عشق بازی، زنا، شرابخواری، قماربازی، بیصبری در برابر مشکلات زندگی و بلاها، غرور، حسادت، خیانت، خشم و غضب و لجاجت، ترس از کیفر، ارتکاب جرم، ندامت و سرزنش وجدان، خیانت همسر یا معشوقه به شوهر، ازدواج اجباری، اختلافهای خانوادگی، بارداری نامشروع، دلتنگیهای خانوادگی، ورشکستگی مالی و روحی، عشق به پول و ثروت دنیاپرستی و دنیاطلبی، فقر مالی، عدم اعتماد به نفس در مبارزه با مشکلات، انتقامجویی، حب مقام، بیماریهای صعب العلاج و غیرقابل تحمل، علیلی و ناتوانی، بیماریهای روانی مانند افسردگی و جنون ادواری، طلاق و شکست در زندگی و عدم موفقیت در تشکیل خانواده، اختلالات روانی و شخصیتی والدین و تأثیر آن بر فرزندان، اعتیاد یکی از والدین یا هر دو، بدآموزیهای وسایل ارتباط جمعی، فقر فرهنگی و معنوی و اخلاقی، یأس و ناامیدی نسبت به آینده، شهر نشینی و اضطرابهای ناشی از آن، افزایش انحرافات اجتماعی، بیعدالتیهای اجتماعی و شکاف طبقاتی، بیزاری از زندگی، مشکلات خانوادگی و… .
آمارهایی از خودکشی
نتایج پژوهش ها نشان می دهد
بیشترین میزان اقدام به خودکشی دربین زنان خانه دار وافراد بیکار بیشتر است.
بیشترین آمار خودکشی درافراد باتحصیلات ابتدایی بوده است.
بیشترین اقدام به خودکشی درزنان بیشتر ازمردان است ولی میزان خودکشی درمردان بیشتر از زنان است.
بیشترین میزان خودکشی در سنین شانزده تا بیست وپنج سال اتفاق افتاده است .
خودکشی در بزرگسالان در سال های اخیر روبه افزایش است.
شاخص ها یا علائم رفتاری قبل ازخودکشی
افسردگی ؛ افسردگی به معنی غمزدگی،گیسختگی در روابط صمیمی شخصی ،سابقه ی خودکشی در خانواده، سابقه ی اقدام به خودکشی فرد انزوای اجتماعی ،الکلسیم و اعتیاد فقر ومحرومیت مزمن ،رفتارهای پرخاشگرانه در خانه یا محیط اجتماعی ،
صحبت مستقیم یا غیرمستقیم درباره خودکشی ،تغییرات ناگهانی در رفتار مانند بی قراری غیرعادی ، ناآرامی و یا انتقال از افسردگی به حالت خوشی و شادمانی که باعث پوشاندن حالات روانی اصلی می شود، بیماری های روانی ، ازدست دادن همسر ،والدین ،فرزندان ،نزدیکان و دوست صمیمی سابقه بستری شدن در بیمارستان روان پزشکی ،آزار و رنجیدگی از نوع غیر قابل تحمل برای فرد .
درکشورهای پیشرفته وقتی آمار پدیده خودکشی روندصعودی به خود می گیرد موضوع آنقدر مورد بحث وبررسی قرار می گیرد وکارشناسان و صاحب نظران بررسی می کنند تا عوامل زمینه ساز خودکشی را دریافته و برای ان چاره جویی کنند.امادر متاسفانه درکشور ما چنین نیست.از انجایی که خودکشی پدیده اجتماعی فردی می باشد نیازمند توجه مسولان و برنامه ریزان می باشد تا با کمک متخصصان وصاحب نظران با انجام یک سری تحقیقات میدانی و علمی درمنطقه ای که خودکشی شیوع دارد به موارد زیر دست یابند.
عوامل یا علل دخالت کننده یا زمینه ساز خودکشی مشخص شود
وقتی علل مشخص شد بتوان برای پیشگیری اقدامات مناسب انجام داد.
بتوان مدل های درمانی موثر طراحی و پیش بینی کرد .
گروه ها و مناطق مستعد خودکشی یا درخطر خودکشی مشخص شود و در اولویت قرار گیرند.
بتوانند ازوضعیت فعلی و آینده این پدیده درک وآگاهی درستی بدست آورند.
چند توصیه
آنجایی که بیشترین خودکشی ها درسنین نوجوانی وجوانی اتفاق می افتد باید نقش آموزش وپروش وآموزش عالی جدی گرفته شود .
خانواده ها مشکلات روحی وروانی فرزندان خود را جدی بگیرند وبه سادگی نگذرند.
با دیدن علائم شاخص های قبل ازخودکشی که در بالا ذکر شد سریع به روانشناسان مراجعه کنند وموضوع را درمیان بگذارند.
:رسانه های ارتباط جمعی بابهره گیری از متخصصان آگاه سازی وآموزش های لازم را به شهروندان ارائه دهند.
مسولان ومدیران شهری توجه جدی به این مسئله داشته باشند وبا برنامه های مختلف ازجمله نمایشگاهها سمینارها و…..رسالت خود دراین زمینه را انجام دهند.
خودکشی برسه نوع تقسیم می شود
خودکشی موفق :افرادی که به طورجدی خودکشی می کنند وبه زندگی خود پایان می دهند.
خودکشی ناموفق: افرادی که به هرطریقی اقدام به خودکشی می کنند ولی نجات می یابند.
خودکشی خاموش یا خودکشی محترمانه: آمار این نوع خودکشی بسیار بالاست.دراین مورد فرد باجودت اگاهی از انجام بعضی رفتار ها وعادات که می داند سرانجام باعث عارضه جسمی یا معلولیت یا مرگ می شود آن رفتار یا عادات خاص را انجام می دهد.مثل اعتیاد سیگار کشیدن و….
علل عمده خودکشی که پژوهش معتبر نشان میدهند:
در منابع دینی و تجربی علل و عوامل بسیاری در سطوح مختلف فردی، اجتماعی و خانوادگی، برای خودکشی مطرح شده است، برخی از این علتها عبارت است از: احساس پوچی، اعتیاد، شهوترانی و عشق بازی، زنا، شرابخواری، قماربازی، بیصبری در برابر مشکلات زندگی و بلاها، غرور، حسادت، خیانت، خشم و غضب و لجاجت، ترس از کیفر، ارتکاب جرم، ندامت و سرزنش وجدان، خیانت همسر یا معشوقه به شوهر، ازدواج اجباری، اختلافهای خانوادگی، بارداری نامشروع، دلتنگیهای خانوادگی، ورشکستگی مالی و روحی، عشق به پول و ثروت دنیاپرستی و دنیاطلبی، فقر مالی، عدم اعتماد به نفس در مبارزه با مشکلات، انتقامجویی، حب مقام، بیماریهای صعب العلاج و غیرقابل تحمل، علیلی و ناتوانی، بیماریهای روانی مانند افسردگی و جنون ادواری، طلاق و شکست در زندگی و عدم موفقیت در تشکیل خانواده، اختلالات روانی و شخصیتی والدین و تأثیر آن بر فرزندان، اعتیاد یکی از والدین یا هر دو، بدآموزیهای وسایل ارتباط جمعی، فقر فرهنگی و معنوی و اخلاقی، یأس و ناامیدی نسبت به آینده، شهر نشینی و اضطرابهای ناشی از آن، افزایش انحرافات اجتماعی، بیعدالتیهای اجتماعی و شکاف طبقاتی، بیزاری از زندگی، مشکلات خانوادگی و… .
آمارهایی از خودکشی
نتایج پژوهش ها نشان می دهد
بیشترین میزان اقدام به خودکشی دربین زنان خانه دار وافراد بیکار بیشتر است.
بیشترین آمار خودکشی درافراد باتحصیلات ابتدایی بوده است.
بیشترین اقدام به خودکشی درزنان بیشتر ازمردان است ولی میزان خودکشی درمردان بیشتر از زنان است.
بیشترین میزان خودکشی در سنین شانزده تا بیست وپنج سال اتفاق افتاده است .
خودکشی در بزرگسالان در سال های اخیر روبه افزایش است.
شاخص ها یا علائم رفتاری قبل ازخودکشی
افسردگی ؛ افسردگی به معنی غمزدگی،گیسختگی در روابط صمیمی شخصی ،سابقه ی خودکشی در خانواده، سابقه ی اقدام به خودکشی فرد انزوای اجتماعی ،الکلسیم و اعتیاد فقر ومحرومیت مزمن ،رفتارهای پرخاشگرانه در خانه یا محیط اجتماعی ،
صحبت مستقیم یا غیرمستقیم درباره خودکشی ،تغییرات ناگهانی در رفتار مانند بی قراری غیرعادی ، ناآرامی و یا انتقال از افسردگی به حالت خوشی و شادمانی که باعث پوشاندن حالات روانی اصلی می شود، بیماری های روانی ، ازدست دادن همسر ،والدین ،فرزندان ،نزدیکان و دوست صمیمی سابقه بستری شدن در بیمارستان روان پزشکی ،آزار و رنجیدگی از نوع غیر قابل تحمل برای فرد .
درکشورهای پیشرفته وقتی آمار پدیده خودکشی روندصعودی به خود می گیرد موضوع آنقدر مورد بحث وبررسی قرار می گیرد وکارشناسان و صاحب نظران بررسی می کنند تا عوامل زمینه ساز خودکشی را دریافته و برای ان چاره جویی کنند.امادر متاسفانه درکشور ما چنین نیست.از انجایی که خودکشی پدیده اجتماعی فردی می باشد نیازمند توجه مسولان و برنامه ریزان می باشد تا با کمک متخصصان وصاحب نظران با انجام یک سری تحقیقات میدانی و علمی درمنطقه ای که خودکشی شیوع دارد به موارد زیر دست یابند.
عوامل یا علل دخالت کننده یا زمینه ساز خودکشی مشخص شود
وقتی علل مشخص شد بتوان برای پیشگیری اقدامات مناسب انجام داد.
بتوان مدل های درمانی موثر طراحی و پیش بینی کرد .
گروه ها و مناطق مستعد خودکشی یا درخطر خودکشی مشخص شود و در اولویت قرار گیرند.
بتوانند ازوضعیت فعلی و آینده این پدیده درک وآگاهی درستی بدست آورند.
چند توصیه
آنجایی که بیشترین خودکشی ها درسنین نوجوانی وجوانی اتفاق می افتد باید نقش آموزش وپروش وآموزش عالی جدی گرفته شود .
خانواده ها مشکلات روحی وروانی فرزندان خود را جدی بگیرند وبه سادگی نگذرند.
با دیدن علائم شاخص های قبل ازخودکشی که در بالا ذکر شد سریع به روانشناسان مراجعه کنند وموضوع را درمیان بگذارند.
:رسانه های ارتباط جمعی بابهره گیری از متخصصان آگاه سازی وآموزش های لازم را به شهروندان ارائه دهند.
مسولان ومدیران شهری توجه جدی به این مسئله داشته باشند وبا برنامه های مختلف ازجمله نمایشگاهها سمینارها و…..رسالت خود دراین زمینه را انجام دهند.
آقای روانشناس ! سالهاست که بجای لفظ خودکشی ، خودکشی منجر به فوت شده و بجای خودکشی ناموفق ، خودکشی منجر به فوت نشده بکار می برند چون لفظ موفق وناموفق ، بار منفی دارد .
بیکاری.وقتی بیکاری فرصت برای فکر کردن به مسائل بیشتر فراهمه کسی که شاغله سرکار که درگیر کاره خونه هم میاد با استراحته یا تفریح بیا خانواده .براهمین بیکارا یا زنان خانه دار اقدام بهخودکشی بیشتری دارند کاش فکری به حال بیکاری جوانان بشه